Οι βασικές ρυθμίσεις φωτογραφικής μηχανής που πρέπει να ξέρει κάθε αρχάριος

Αγοράζεις την πρώτη σου φωτογραφική μηχανή, την ανοίγεις και ξαφνικά βλέπεις:

ISO.1/250.f/4.AF-S.AF-C.WB.RAW.JPEG.

Και κάπου εκεί το Auto αρχίζει να φαίνεται πολύ πιο φιλικό.

Το πρόβλημα είναι ότι όσο αφήνεις τη φωτογραφική μηχανή να αποφασίζει τα πάντα για εσένα, τόσο λιγότερο ελέγχεις το αποτέλεσμα.

Δεν χρειάζεται όμως να μάθεις κάθε κουμπί και κάθε υπομενού από την πρώτη μέρα.

Αν είσαι αρχάριος στη φωτογραφία, υπάρχουν μερικές βασικές ρυθμίσεις φωτογραφικής μηχανής που αξίζει να καταλάβεις πρώτα.

Και όταν καταλάβεις πώς συνεργάζονται μεταξύ τους, το Manual Mode παύει να μοιάζει με cockpit αεροπλάνου.

Οι 3 σημαντικότερες ρυθμίσεις: ISO, διάφραγμα και ταχύτητα κλείστρου

Η έκθεση μιας φωτογραφίας επηρεάζεται κυρίως από τρεις βασικές παραμέτρους:

• ISO

• Aperture ή διάφραγμα

• Shutter Speed ή ταχύτητα κλείστρου

Αυτές αποτελούν αυτό που συχνά ονομάζουμε τρίγωνο έκθεσης.

Το σημαντικό όμως δεν είναι να απομνημονεύσεις τον όρο.

Είναι να καταλάβεις ότι κάθε μία από αυτές τις ρυθμίσεις επηρεάζει όχι μόνο το πόσο φωτεινή είναι η φωτογραφία αλλά και το πώς φαίνεται.

Αν θέλεις να τα μάθεις πρακτικά και όχι μόνο θεωρητικά, στο μάθημα Ψηφιακής Φωτογραφίας για Αρχάριους δουλεύουμε ακριβώς πάνω σε ISO, Shutter Speed, Aperture και μετάβαση από Auto σε Manual.

1. ISO: πόσο ευαίσθητη είναι η εικόνα στο φως

Το ISO είναι συνήθως η πρώτη ρύθμιση που βλέπει ένας αρχάριος να αλλάζει χωρίς να είναι απόλυτα σίγουρος γιατί.

Σε απλές γραμμές:

Χαμηλό ISO = καθαρότερη εικόνα

Υψηλό ISO = περισσότερη φωτεινότητα, αλλά και περισσότερο ψηφιακός θόρυβος

Για παράδειγμα:

• ISO 100

• ISO 200

• ISO 400

• ISO 800

• ISO 1600

• ISO 3200

Όσο ανεβαίνει το ISO, τόσο μπορείς να φωτογραφίζεις σε χαμηλότερο φωτισμό χωρίς να χρειάζεται απαραίτητα να χρησιμοποιήσεις πιο αργή ταχύτητα κλείστρου.

Υπάρχει όμως κόστος.

Σε πολύ υψηλές τιμές ISO μπορεί να αρχίσεις να βλέπεις noise και απώλεια λεπτομέρειας.

Τι ISO να χρησιμοποιείς;

Δεν υπάρχει μία σωστή τιμή για όλες τις περιπτώσεις.

Σε εξωτερικό χώρο με αρκετό φως μπορείς να βρίσκεσαι στο ISO 100 ή 200.

Σε έναν εσωτερικό χώρο μπορεί να χρειαστείς ISO 800, 1600 ή και περισσότερο.

Η σωστή λογική δεν είναι:

«Πρέπει πάντα να έχω το ISO όσο πιο χαμηλά γίνεται.»

Είναι:

«Χρησιμοποιώ το ISO που χρειάζεται για να πάρω σωστά τη φωτογραφία.»

Μια ελαφρώς πιο θορυβώδης αλλά σωστά εστιασμένη φωτογραφία είναι συνήθως πολύ πιο χρήσιμη από μια πεντακάθαρη φωτογραφία που είναι κουνημένη.

2. Shutter Speed: πόσο χρόνο καταγράφει η μηχανή την εικόνα

Το Shutter Speed, ή ταχύτητα κλείστρου, καθορίζει για πόσο χρόνο εκτίθεται ο αισθητήρας στο φως.

Μπορεί να δεις τιμές όπως:

• 1/50

• 1/100

• 1/250

• 1/500

• 1/1000

Όσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός μετά το /, τόσο πιο γρήγορη είναι η ταχύτητα.

Για παράδειγμα:

1/1000 είναι πολύ πιο γρήγορο από 1/50.

Τι αλλάζει στη φωτογραφία;

Μια γρήγορη ταχύτητα μπορεί να παγώσει την κίνηση.

Είναι χρήσιμη για:

• αθλητισμό

• παιδιά

• ζώα

• χορό

• κινούμενα οχήματα

• γρήγορη δράση

Μια πιο αργή ταχύτητα αφήνει περισσότερο φως να περάσει, αλλά αυξάνει την πιθανότητα να εμφανιστεί κούνημα.

Αν φωτογραφίζεις έναν άνθρωπο με 1/20 στο χέρι και η φωτογραφία βγει θολή, το πρώτο πράγμα που πρέπει να εξετάσεις δεν είναι αν χρειάζεσαι καινούργιο φακό.

Ίσως απλώς η ταχύτητα κλείστρου είναι υπερβολικά αργή.

3. Aperture: τι είναι το διάφραγμα;

Το διάφραγμα βρίσκεται στον φακό και καθορίζει πόσο φως περνάει προς τον αισθητήρα.

Θα το δεις με τιμές όπως:

• f/1.4

• f/1.8

• f/2.8

• f/4

• f/5.6

• f/8

• f/11

Εδώ υπάρχει κάτι που στην αρχή μπερδεύει σχεδόν όλους:

Μικρότερο f-number = μεγαλύτερο άνοιγμα.

Άρα το f/1.8 είναι πιο ανοιχτό από το f/8.

Γιατί μας ενδιαφέρει το διάφραγμα;

Για δύο βασικούς λόγους.

Πρώτον, επηρεάζει το φως.

Δεύτερον, επηρεάζει το βάθος πεδίου.

Με ένα ανοιχτό διάφραγμα όπως f/1.8 μπορείς να έχεις το πρόσωπο καθαρό και το background αρκετά θολό.

Με f/8 ή f/11 μπορείς να κρατήσεις μεγαλύτερο μέρος της εικόνας σε αποδεκτή εστίαση.

Γι' αυτό δεν υπάρχει «καλύτερο διάφραγμα».

Υπάρχει το διάφραγμα που εξυπηρετεί τη φωτογραφία που θέλεις να δημιουργήσεις.

ISO, shutter speed και aperture δουλεύουν μαζί

Εδώ βρίσκεται το σημείο που πραγματικά πρέπει να καταλάβεις.

Οι τρεις ρυθμίσεις δεν λειτουργούν ανεξάρτητα.

Ας πούμε ότι φωτογραφίζεις κάποιον σε εσωτερικό χώρο και η εικόνα είναι πολύ σκοτεινή.

Μπορείς:

• να ανεβάσεις ISO

• να ανοίξεις περισσότερο το διάφραγμα

• να μειώσεις την ταχύτητα κλείστρου

• να προσθέσεις περισσότερο φως

Όμως κάθε επιλογή έχει διαφορετική συνέπεια.

Αν μειώσεις πολύ το shutter speed, μπορεί να εμφανιστεί motion blur.

Αν ανοίξεις πολύ το διάφραγμα, μειώνεται το βάθος πεδίου.

Αν ανεβάσεις πολύ ISO, αυξάνεται το noise.

Αυτός είναι ο πραγματικός έλεγχος της φωτογραφίας.

Δεν είναι να ξέρεις απέξω ότι το f/2.8 είναι «καλό».

Είναι να ξέρεις γιατί το επιλέγεις στη συγκεκριμένη εικόνα.

Auto, Aperture Priority, Shutter Priority ή Manual;

Οι περισσότερες φωτογραφικές μηχανές έχουν διαφορετικά shooting modes.

Συνήθως θα δεις επιλογές όπως:

Auto

Η μηχανή αποφασίζει σχεδόν τα πάντα.

A ή Av – Aperture Priority

Εσύ επιλέγεις το διάφραγμα και η μηχανή υπολογίζει κυρίως την κατάλληλη ταχύτητα κλείστρου.

S ή Tv – Shutter Priority

Εσύ επιλέγεις το shutter speed και η μηχανή προσαρμόζει κυρίως το διάφραγμα.

M – Manual

Εσύ έχεις τον πλήρη έλεγχο.

Πρέπει ένας αρχάριος να φωτογραφίζει αμέσως στο Manual;

Όχι απαραίτητα.

Το Manual δεν είναι παράσημο.

Αν ακόμη προσπαθείς να καταλάβεις το διάφραγμα, μπορείς να ξεκινήσεις με Aperture Priority και να δεις στην πράξη πώς αλλάζει το αποτέλεσμα.

Μετά μπορείς να περάσεις στο Manual.

Ο στόχος δεν είναι να λες ότι φωτογραφίζεις στο M.

Ο στόχος είναι να καταλαβαίνεις τι κάνει η μηχανή.

Αυτός είναι και ο λόγος που στα μαθήματα φωτογραφίας της ImageNation η εκπαίδευση γίνεται με πρακτική πάνω στη μηχανή και όχι μόνο με θεωρία.

4. Focus Mode: πώς επιλέγεις τη σωστή εστίαση

Η σωστή έκθεση δεν έχει μεγάλη αξία αν το θέμα σου είναι εκτός εστίασης.

Οι σύγχρονες μηχανές έχουν διάφορα autofocus modes.

Οι ονομασίες αλλάζουν λίγο ανά εταιρεία, αλλά συνήθως θα συναντήσεις:

AF-S ή One Shot AF

Κατάλληλο για σχετικά στατικά θέματα.

Για παράδειγμα:

• πορτρέτο όπου το άτομο στέκεται

• προϊόν

• αρχιτεκτονική

• αντικείμενο

Η μηχανή εστιάζει και κρατά την εστίαση στο συγκεκριμένο σημείο.

AF-C ή Continuous AF

Χρησιμοποιείται όταν το θέμα κινείται.

Για παράδειγμα:

• κάποιος που περπατάει

• παιδί που τρέχει

• αθλητής

• ζώο

• όχημα

Η μηχανή προσπαθεί να παρακολουθεί συνεχώς το θέμα και να προσαρμόζει την εστίαση.

Στις σύγχρονες mirrorless μηχανές υπάρχουν επίσης Eye AF και subject detection, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.

Το σημαντικό είναι να μην αφήνεις πάντα τη μηχανή να αποφασίζει μόνη της πού θα εστιάσει.

5. Focus Point: πού ακριβώς θέλεις να είναι καθαρή η εικόνα;

Ένα από τα πιο συχνά λάθη των αρχαρίων είναι να αφήνουν ενεργοποιημένη την αυτόματη επιλογή focus point και να περιμένουν από τη μηχανή να καταλάβει ποιο είναι το σημαντικότερο αντικείμενο.

Μερικές φορές το πετυχαίνει.

Μερικές φορές αποφασίζει ότι ο τοίχος πίσω από το πρόσωπο έχει πολύ πιο ενδιαφέρουσα προσωπικότητα.

Μάθε να επιλέγεις το σημείο εστίασης.

Στο πορτρέτο, συνήθως θέλουμε να εστιάζουμε στο μάτι του ανθρώπου.

Αν θέλεις να μάθεις πιο αναλυτικά πώς συνδυάζονται εστίαση, φακός, κάδρο και καθοδήγηση ανθρώπου, υπάρχει και το μάθημα Φωτογραφίας Πορτρέτου.

6. White Balance: γιατί η φωτογραφία σου βγαίνει κίτρινη ή μπλε;

Το White Balance επηρεάζει το πώς η φωτογραφική μηχανή αντιλαμβάνεται τη θερμοκρασία του φωτός.

Διαφορετικές πηγές φωτισμού έχουν διαφορετικό χρώμα.

Για παράδειγμα:

• το φως ημέρας

• μια λάμπα tungsten

• ένα LED

• η σκιά

• ένα συννεφιασμένο περιβάλλον

δεν έχουν ακριβώς την ίδια θερμοκρασία χρώματος.

Η μηχανή μπορεί να χρησιμοποιήσει Auto White Balance, αλλά μπορείς επίσης να επιλέξεις presets ή συγκεκριμένη τιμή Kelvin.

Για έναν αρχάριο, το Auto White Balance είναι αρκετά καλό σε πολλές περιπτώσεις.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να αρχίσεις να παρατηρείς το φως.

Γιατί η σωστή φωτογραφία δεν είναι μόνο ρυθμίσεις.

Είναι πρώτα απ' όλα κατανόηση του φωτισμού.

Αν θέλεις να εμβαθύνεις σε αυτό, στο Σεμινάριο Φωτισμού Φωτογραφίας δουλεύουμε τόσο με φυσικό όσο και με τεχνητό φως.

7. RAW ή JPEG;

Άλλη μία ρύθμιση που πρέπει να αποφασίσεις σχετικά νωρίς είναι το format του αρχείου.

JPEG

Η μηχανή επεξεργάζεται την εικόνα και δημιουργεί ένα μικρότερο, έτοιμο αρχείο.

Πλεονεκτήματα:

• μικρότερο μέγεθος

• άμεση χρήση

• λιγότερη επεξεργασία

RAW

Το RAW κρατά πολύ περισσότερα δεδομένα από τον αισθητήρα.

Αυτό σου δίνει μεγαλύτερη ελευθερία στην επεξεργασία.

Μπορείς να διορθώσεις καλύτερα:

• έκθεση

• white balance

• highlights

• shadows

• χρώμα

Το RAW όμως χρειάζεται επεξεργασία πριν χρησιμοποιηθεί ως τελική εικόνα.

Τι να επιλέξει ένας αρχάριος;

Αν θέλεις πραγματικά να μάθεις φωτογραφία και σκοπεύεις να επεξεργάζεσαι τις εικόνες σου, αξίζει να αρχίσεις να δουλεύεις με RAW.

Πολλές μηχανές σου επιτρέπουν επίσης να φωτογραφίζεις ταυτόχρονα RAW + JPEG.

8. Metering: πώς μετράει η μηχανή το φως

Η μηχανή έχει ενσωματωμένο φωτόμετρο που προσπαθεί να υπολογίσει πόσο φωτεινή ή σκοτεινή είναι η σκηνή.

Ανάλογα με το μοντέλο μπορεί να δεις επιλογές όπως:

• Evaluative / Matrix Metering

• Center Weighted

• Spot Metering

Για έναν αρχάριο, το Evaluative ή Matrix Metering είναι συνήθως ένα καλό σημείο εκκίνησης.

Η μηχανή εξετάζει μεγάλο μέρος της εικόνας και προσπαθεί να δημιουργήσει μια ισορροπημένη έκθεση.

Δεν σημαίνει όμως ότι θα έχει πάντα δίκιο.

Αν φωτογραφίζεις για παράδειγμα έναν άνθρωπο μπροστά σε ένα πολύ φωτεινό παράθυρο, η μηχανή μπορεί να προσπαθήσει να προστατεύσει το φωτεινό background και να αφήσει το πρόσωπο σκοτεινό.

Εδώ αρχίζεις να καταλαβαίνεις γιατί είναι σημαντικό να ελέγχεις εσύ την έκθεση.

9. Exposure Compensation: το κουμπί που πολλοί αρχάριοι αγνοούν

Αν φωτογραφίζεις σε Aperture Priority ή Shutter Priority και η μηχανή σου δίνει εικόνα πιο σκοτεινή ή πιο φωτεινή από όσο θέλεις, υπάρχει μια πολύ χρήσιμη λειτουργία:

Exposure Compensation.

Θα τη δεις συνήθως ως:

+ / -

Με θετική τιμή ζητάς φωτεινότερη εικόνα.

Με αρνητική τιμή ζητάς σκοτεινότερη.

Είναι ένας από τους πιο γρήγορους τρόπους να πάρεις περισσότερο έλεγχο χωρίς να έχεις περάσει ακόμη πλήρως στο Manual Mode.

10. Drive Mode: μία φωτογραφία ή συνεχόμενες λήψεις;

Το Drive Mode καθορίζει πώς τραβά η μηχανή όταν πατάς το shutter.

Μπορείς να έχεις:

• Single Shot

• Continuous Low

• Continuous High

• Self Timer

Για ένα στατικό πορτρέτο δεν χρειάζεται να τραβάς 15 φωτογραφίες το δευτερόλεπτο.

Για αθλητισμό ή γρήγορη κίνηση, το burst mode μπορεί να σου δώσει πολύ περισσότερες πιθανότητες να πετύχεις τη σωστή στιγμή.

Και εδώ ο κανόνας είναι ο ίδιος:

Δεν υπάρχει μία ρύθμιση για όλα.

Υπάρχει η κατάλληλη ρύθμιση για αυτό που φωτογραφίζεις.

Μια απλή αρχική ρύθμιση για να ξεκινήσεις

Αν έχεις μόλις αγοράσει φωτογραφική μηχανή και θέλεις να σταματήσεις να χρησιμοποιείς αποκλειστικά το Auto, μπορείς να ξεκινήσεις απλά.

Για ένα πορτρέτο σε εξωτερικό χώρο με καλό φως, δοκίμασε:

Mode: Aperture PriorityAperture: περίπου f/2.8 έως f/4ISO: Auto ISO ή χαμηλή τιμή όταν υπάρχει αρκετό φωςFocus: AF-S για στατικό θέμα ή AF-C αν κινείταιFocus Point: στο μάτιFile: RAWWhite Balance: Auto

Δεν είναι «η τέλεια συνταγή».

Είναι απλώς ένα σημείο εκκίνησης ώστε να αρχίσεις να παρατηρείς τι αλλάζει όταν αλλάζεις μία παράμετρο.

Οι ρυθμίσεις δεν κάνουν από μόνες τους καλή φωτογραφία

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο.

Μπορείς να έχεις τέλειο ISO, τέλειο shutter speed και τέλειο histogram και η φωτογραφία σου να παραμένει αδιάφορη.

Γιατί η φωτογραφία δεν είναι μόνο τεχνική.

Είναι επίσης:

• φως

• σύνθεση

• στιγμή

• κάδρο

• χρώμα

• κατεύθυνση

• ιστορία

Μόλις αποκτήσεις τον τεχνικό έλεγχο της μηχανής, αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι.

Αν θέλεις να δουλέψεις περισσότερο πάνω στο πώς οργανώνεται το κάδρο και πώς κατευθύνεις το βλέμμα μέσα στην εικόνα, δες και το Μάθημα Σύνθεσης και Οπτικής Αφήγησης.

Μην προσπαθήσεις να μάθεις τα πάντα σε μία ημέρα

Αν ξεκινάς τώρα, μάθε τις ρυθμίσεις με αυτή τη σειρά:

1. Aperture

Δες πώς αλλάζει το βάθος πεδίου.

2. Shutter Speed

Δες πώς αλλάζει η αποτύπωση της κίνησης.

3. ISO

Δες πόσο μπορείς να το ανεβάσεις πριν αρχίσει να σε ενοχλεί το noise.

4. Focus

Μάθε να αποφασίζεις πού ακριβώς θέλεις να είναι η εστίαση.

5. Manual Mode

Συνδύασέ τα όλα μαζί.

Μην αλλάζεις δέκα ρυθμίσεις ταυτόχρονα γιατί μετά δεν θα ξέρεις ποια προκάλεσε τη διαφορά.

Θέλεις να μάθεις να χρησιμοποιείς πραγματικά τη φωτογραφική σου μηχανή;

Μπορείς να δεις 100 tutorials για ISO, διάφραγμα και shutter speed.

Το σημείο όμως όπου πραγματικά αρχίζεις να τα καταλαβαίνεις είναι όταν παίρνεις τη μηχανή στα χέρια σου και βλέπεις τι αλλάζει στην εικόνα.

Στην ImageNation πραγματοποιούμε μαθήματα φωτογραφίας στη Θεσσαλονίκη μέσα σε πραγματικό επαγγελματικό studio, με πρακτική εκπαίδευση πάνω σε φωτογραφία, φωτισμό και χρήση της μηχανής.

Αν ξεκινάς από το μηδέν, το Σεμινάριο Ψηφιακής Φωτογραφίας για Αρχάριους είναι σχεδιασμένο για να σε βοηθήσει να καταλάβεις πώς λειτουργεί η μηχανή σου, να μάθεις ISO, Shutter Speed και Aperture και να περάσεις σταδιακά από το Auto στο Manual.

Δεν χρειάζεται να ξέρεις ήδη φωτογραφία.

Αυτός είναι ο λόγος που έρχεσαι.